Projekt “Karpacka Troja”
10 listopada br. Komitet Norweskiego Mechanizmu Finansowego w Brukseli wydał pozytywną decyzję odnośnie przyznania dofinansowania dla projektu Skansen archeologiczny “Karpacka Troja” w Trzcinicy – atrakcją turystyczną regionu. Kwota przyznanego dofinansowania jest równa kwocie wnioskowanej i wynosi 1.747.086 euro, co stanowi 85% całkowitych kosztów kwalifikowanych projektu, wynoszących 2.055.395 euro (8.200.000 zł).
Na 600 projektów z całej Polski tylko 111 przeszło ocenę formalna. Ostatecznie Krajowy Punkt Kontaktowy rekomendował 14 projektów dotyczących zachowania i odbudowy europejskiego dziedzictwa kulturowego. Wśród pierwszych 5. zaakceptowanych do finansowania wniosków był projekt Muzeum Podkarpackiego w Krośnie.
Budowa skansenu rozpoczęła się w październiku 2007 r. Do końca roku 2007 przygotowano teren pod zabudowę i zrealizowano roboty budowlano-montażowe – stan zerowy, częściowo stan surowy i wykończeniowy pawilonu wystawowego. Wykonano regulację cieku. Przystąpiono do budowy dróg dojazdowych i wewnętrznych, wykonano nasyp drogi prowadzącej na samo grodzisko. Przy skansenie postawiono 2 tablice reklamowe, a jedną zamontowano na budynku Muzeum Podkarpackiego w Krośnie.
Rekonstrukcja bramy wjazdowej i obwarowań palisadowych
Planowany czas realizacji projektu to 39 miesięcy. Muzeum Podkarpackie w Krośnie otrzyma także zaliczkę w wysokości 10% wartości grantu. Celem projektu jest stworzenie nowej atrakcji kulturalnej i turystycznej w ramach głównego celu, jakim jest poprawa atrakcyjności kulturowej i turystycznej województwa podkarpackiego oraz ochrona europejskiego dziedzictwa kulturowego. Projekt zakłada utworzenie w Trzcinicy, gm. Jasło skansenu archeologicznego i kompleksu turystycznego na obszarze ponad 8 ha powierzchni. W jego skład wejdzie teren grodziska “Wały Królewskie” , wpisany do rejestru zabytków. oraz obszar u jego podnóża zwany parkiem archeologicznym. Pomysłodawcą skansenu i głównym twórcą projektu jest Jan Gancarski – badacz grodziska.
Grodzisko należy do najważniejszych zabytków archeologicznych w Polsce. Badane było przez archeologów w latach 50. i 60. oraz w latach 1991-1998, 2005, 2006. Odkryto i przebadano tu jedne z rekonstrukcja cchaty ludności kultury Otomani-Füzesabonynajstarszych w Polsce osad obronnych z początków epoki brązu (2000-1350 p.n.e.) i stwierdzono pierwsze ślady oddziaływania cywilizacji anatolijsko-bałkańskiej na tereny Polski. W latach 2000-1600 p.n.Ch. zamieszkiwała tam ludność tzw. grupy pleszowskiej kultury mierzanowickiej. Potem, w latach 1600-1350 p.n.Ch. osiedliła się ludność wielkiej cywilizacji epoki brązu, jaką była zakarpacka kultura Otomani-Füzesabony. Szczególna wartość historyczna i kulturowa tego miejsca sprawia, że nazywane jest także “Karpacką Troją”. Znajduje się tu również najstarsze, jedno z najlepiej zachowanych, grodzisk słowiańskich w Polsce (780-1030 r. n.e.). Odkryto tu ponad 150.000 zabytków, w tym wiele unikatowych, jak wytwory sztuki pradziejowej, wyroby z brązu, kości, bursztynu i srebra. Nakładały się tu i łączyły różnorodne wpływy kulturowe.
Na grodzisku zostanie zrekonstruowanych 9 odcinków wałów obronnych, o łącznej długości 152 m, fragment drogi i brama, dwa domy i wóz z początków epoki brązu oraz brama wczesnośredniowieczna, 4 chaty słowiańskie Rekonstrukcja wału palisadowego i bramy wczesnośredniowiecznej oraz czynne źródło z X wieku i miejsce ukrycia skarbu. Wybudowane zostaną ścieżki i drogi dla zwiedzających. Przygotowane zostanie miejsce na zajęcia oświatowe.
W parku archeologicznym zbudowany zostanie pawilon wystawowy o powierzchni ok. 1800 m2 z salą wystawową, konferencyjną, pomieszczeniem na lekcje muzealne i zajęcia oświatowe, zapleczem administracyjnym, technicznym i obsługującym zwiedzających, pracowniami, magazynem, portiernią. Obiekty zostaną wyposażone w media i potrzebne instalacje oraz wyposażenie. Zrekonstruowana zostanie wioska kultury Otomani-Füzesabony, sprzed 3,5 tys. lat, składająca się z 5 domów oraz wioska słowiańska z IX wieku składająca się z 6 chat. Wszystkie wg technologii stosowanej w pradziejach. Przygotowany zostanie plac na festyny oraz parking o pow. 2000 m2, ścieżki, drogi dojazdowe i oczka wodne. Całość będzie ogrodzona i dozorowana.
Rzut projektowango skansenu “Karpacka Troja”
Planuje się organizację w skansenie corocznych festynów archeologicznych i turniejów rycerskich, odtwarzanie dawnych sposobów produkcji i życia codziennego mieszkańców. Ważnym zadaniem skansenu będzie działalność edukacyjna (lekcje, prelekcje, odczyty) i naukowa. Przewiduje się czynny udział zwiedzających w odtwarzaniu dawnych metod produkcyjnych i życia codziennego.
Dojdzie tu do połączenia efektów tradycyjnego muzeum z osiągnięciami uzyskiwanymi w skansenach i parkach archeologicznych przy pomocy archeologii doświadczalnej i bezpośredniego udziału zwiedzających w prezentacjach zjawisk pradziejowych. Powstanie unikalny w skali kraju i Europy Środkowej obiekt turystyczny i muzealny. Zwiększy się rola kultury i turystyki w rozwoju społeczno-ekonomicznym regionu. Powstaną nowe źródła dochodu dla lokalnej społeczności. Skansen będzie oddziałem Muzeum Podkarpackiego w Krośnie.
Obiekt wygeneruje nowe miejsca pracy, powstaną firmy około turystyczne. Zwiększy się znacznie ilość uczestników imprez i wydarzeń kulturalnych. Nastąpi wzrost wykorzystania miejsc gastronomicznych i noclegowych w regionie. Powstaną nowe źródła dochodu dla lokalnej społeczności oraz nowe markowe produkty turystyczne i kulturowe.
Projekt popierają i wspierają finansowo lokalne władze samorządowe Powiatu, miasta i Gminy Jasło, społeczność lokalna oraz sektor prywatny, który włączy się w tworzenie infrastruktury około turystycznej. Projekt jest zgodny ze strategią Rozwoju Województwa Podkarpackiego, strategią rozwoju Powiatu Jasielskiego i Gminy Jasło oraz Narodowym Planem Rozwoju Kultury, został włączony do wieloletniego programu inwestycyjnego zadań z dziedziny kultury i ochrony dziedzictwa narodowego planowanych do realizacji przez Sejmik Województwa Podkarpackiego. Zabezpieczone są środki na tzw. wkład własny przez Samorząd Województwa Podkarpackiego i samorządy lokalne. Przygotowywany jest wniosek o uznanie grodziska “Wały Królewskie” w Trzcinicy za Pomnik Historii.
Dokumentację projektową przygotował Zespół Usług Projektowych i Wykonawczych inż. Wacława Krzanowskiego w Krośnie. Uzyskano już wszelkie niezbędne pozwolenia i certyfikaty, a wykonawcy zostaną wyłonieni w drodze przetargu.
źródło: Jan Gancarski
Dyrektor Muzeum Podkarpackiego w Krośnie
http://www.muzeum.krosno.pl/